Apa Itu Faraid?
Memahami maksud, hukum, dan kepentingan Faraid dalam pembahagian harta pusaka Islam di Malaysia.
Definisi Faraid
Faraid (فرائض) berasal daripada perkataan Arab "faridhah" yang bermaksud "bahagian yang telah ditetapkan." Dalam konteks Islam, Faraid merujuk kepada ilmu dan hukum pembahagian harta pusaka mengikut ketentuan yang telah ditetapkan oleh Allah SWT dalam Al-Quran.
Hukum Faraid
Mempelajari dan melaksanakan Faraid adalah fardu kifayah — wajib bagi sekurang-kurangnya sebahagian umat Islam dalam sesebuah masyarakat untuk mengetahuinya. Dalil utama Faraid terdapat dalam:
- Surah An-Nisa' (4:11-12) — Ayat ini menerangkan bahagian waris secara terperinci.
- Surah An-Nisa' (4:176) — Kalalah (kes tiada anak dan tiada bapa).
- Hadis Nabi SAW — "Pelajarilah ilmu Faraid dan ajarkanlah kepada orang lain, kerana sesungguhnya ia adalah separuh ilmu." (Riwayat Ibn Majah)
Kepentingan Faraid
- Keadilan Ilahi — Pembahagian ditetapkan oleh Allah berdasarkan hikmah dan keadilan.
- Mengelak perbalahan — Memberikan panduan jelas supaya waris tidak bertelingkah.
- Melindungi hak waris — Setiap waris dijamin haknya tanpa boleh dinafikan.
- Kesinambungan ekonomi — Harta diagihkan kepada ramai penerima, mengelak pemusatan kekayaan.
Faraid di Malaysia
Di Malaysia, Faraid dilaksanakan mengikut Mazhab Syafi'i yang merupakan mazhab rasmi negara. Proses pembahagian harta pusaka melibatkan:
- Mahkamah Syariah — Mengeluarkan Sijil Faraid.
- Amanah Raya Berhad (ARB) — Mentadbir harta pusaka kecil (bawah RM 2 juta).
- Mahkamah Tinggi — Untuk harta pusaka besar atau melibatkan hartanah.
Memahami Faraid di Malaysia
Faraid adalah undang-undang pewarisan Islam. Di Malaysia, ia adalah kaedah lalai (default) untuk pembahagian harta pusaka orang Islam kecuali semua waris bersetuju dengan kaedah lain (Takharuj).
Perkara Wajib Sebelum Faraid
Sebelum harta dibahagikan mengikut Faraid, perkara berikut mesti diselesaikan daripada harta kasar:
- 1. Kos Pengurusan Jenazah: Kos yang munasabah untuk memandi, mengafan, dan mengebumikan jenazah.
- 2. Hutang: Hutang kepada Allah (Zakat, Fidyah, Kaffarah) dan hutang sesama manusia.
- 3. Harta Sepencarian: Harta yang dituntut oleh pasangan yang masih hidup (biasanya sebahagian daripada harta perolehan bersama) di Mahkamah Syariah.
- 4. Wasiat: Maksimum 1/3 daripada baki harta untuk bukan waris atau tujuan amal jariah.
Waris Utama (Ashab al-Furud)
Waris utama yang tidak akan terhalang daripada mewarisi harta (kecuali terdapat halangan seperti pembunuhan atau berlainan agama).
Pasangan (Suami/Isteri)
Suami mendapat 1/2 (tiada anak) atau 1/4 (ada anak). Isteri mendapat 1/4 (tiada anak) atau 1/8 (ada anak).
Ibu Bapa
Bapa dan Ibu masing-masing mendapat 1/6 jika si mati mempunyai anak.
Anak-anak
Anak lelaki dan perempuan mengambil baki (Asabah). Anak lelaki menerima dua kali ganda bahagian anak perempuan (Nisbah 2:1).
Penafian (Disclaimer)
Kalkulator ini adalah untuk tujuan pendidikan dan memberikan anggaran berdasarkan Mazhab Syafi'i yang diamalkan di Malaysia. Kes-kes rumit yang melibatkan datuk, saudara-mara (Kalalah), atau isteri berbilang hendaklah dirujuk kepada Peguam Syarie bertauliah atau unit pusaka di institusi seperti Amanah Raya atau Baitulmal.