Faraid Adik-Beradik

Ringkas: Bila Adik-Beradik Mewarisi?

Adik-beradik tidak semestinya mewarisi harta pusaka. Mereka hanya mendapat bahagian dalam keadaan yang dipanggil Kalalah — iaitu apabila si mati:

• Tiada keturunan lelaki ke bawah — tiada anak lelaki dan tiada cucu lelaki (daripada anak lelaki); dan
• Tiada bapa dan tiada datuk sebelah bapa (keturunan lelaki ke atas).

Selagi salah seorang daripada waris di atas masih ada, semua adik-beradik terhalang (mahjub) dan tidak mendapat apa-apa. Inilah sebab utama ramai keluarga tersilap sangka adik-beradik "sepatutnya" dapat sedangkan sebenarnya mereka terhalang oleh anak atau bapa si mati.

"Dan jika seseorang mati, baik lelaki mahupun perempuan yang tidak meninggalkan anak dan tidak (pula) meninggalkan bapa (Kalalah), tetapi mempunyai seorang saudara lelaki (seibu) atau seorang saudara perempuan (seibu), maka bagi masing-masing dari kedua jenis saudara itu seperenam harta..." — Surah An-Nisa' ayat 12

Tiga Kategori Saudara

Dalam Faraid, "adik-beradik" dibahagikan kepada tiga kategori mengikut pertalian darah dengan si mati. Kategori ini menentukan kadar bahagian dan susunan halangan (hijab):

Bila Adik-Beradik Terhalang (Hijab)

"Hijab" bermaksud seseorang waris terhalang daripada mewarisi kerana kehadiran waris lain yang lebih hampir. Bagi adik-beradik, susunan halangan adalah seperti berikut:

Perhatikan perbezaan penting: saudara seibu terhalang oleh anak perempuan juga, manakala saudara seibu sebapa dan sebapa tidak terhalang oleh anak perempuan sahaja — malah boleh menjadi Asabah bersama anak perempuan (lihat di bawah).

Kadar Bahagian Apabila Mereka Mewarisi

Saudara Seibu (Maternal)

• Seorang (lelaki atau perempuan) — mendapat 1/6.
• Dua atau lebih — berkongsi 1/3 secara sama rata.
• Ini adalah pengecualian kepada nisbah 2:1 — lelaki dan perempuan seibu mendapat bahagian yang sama banyak.

Saudara Seibu Sebapa (Kandung)

• Seorang saudara perempuan — mendapat 1/2.
• Dua atau lebih saudara perempuan — berkongsi 2/3 sama rata.
• Ada saudara lelaki — semua menjadi Asabah (mengambil baki), dikongsi dengan nisbah 2:1.
• Bersama anak perempuan (tiada anak lelaki) — saudara perempuan kandung menjadi Asabah ma'al ghair, mengambil baki selepas bahagian anak perempuan.

Saudara Sebapa (Paternal)

• Kadar sama seperti saudara seibu sebapa (1/2 seorang; 2/3 dua atau lebih; Asabah 2:1 jika ada saudara lelaki).
• Tetapi mereka hanya mewarisi jika tiada saudara seibu sebapa lelaki.
• Jika seorang saudara perempuan kandung telah mengambil 1/2, saudara perempuan sebapa mengambil 1/6 (takmilah) untuk melengkapkan 2/3.

Ringkasan Kategori Saudara

Contoh Senario

Soalan Lazim (FAQ)

Adakah adik-beradik dapat harta jika si mati ada anak?

Tidak. Jika si mati meninggalkan anak lelaki atau cucu lelaki (daripada anak lelaki), semua adik-beradik terhalang (mahjub) dan tidak mendapat apa-apa. Adik-beradik hanya mewarisi dalam keadaan Kalalah, iaitu apabila si mati tiada keturunan (anak/cucu lelaki) dan tiada bapa atau datuk sebelah bapa.

Apakah beza saudara seibu sebapa, sebapa, dan seibu?

Saudara seibu sebapa (kandung) berkongsi ibu dan bapa yang sama dengan si mati. Saudara sebapa berkongsi bapa yang sama tetapi lain ibu. Saudara seibu berkongsi ibu yang sama tetapi lain bapa. Kategori ini penting kerana kadar bahagian dan susunan halangan (hijab) mereka berbeza dalam hukum Faraid.

Kenapa saudara seibu lelaki dan perempuan mendapat bahagian yang sama?

Saudara seibu adalah pengecualian kepada nisbah 2:1. Lelaki dan perempuan dalam kategori seibu berkongsi bahagian 1/3 secara sama rata kerana hubungan mereka dengan si mati adalah melalui ibu sahaja. Ini berbeza dengan saudara seibu sebapa dan sebapa yang mewarisi secara Asabah dengan nisbah 2:1 apabila ada saudara lelaki.

Berapakah bahagian seorang saudara perempuan kandung jika mewarisi bersendirian?

Seorang saudara perempuan seibu sebapa (kandung) mendapat 1/2 (separuh) jika mewarisi bersendirian dalam keadaan Kalalah. Jika dua orang atau lebih, mereka berkongsi 2/3 sama rata. Namun jika ada saudara lelaki kandung, mereka bertukar menjadi Asabah dan berkongsi baki harta dengan nisbah 2:1.

Adakah kalkulator KiraFaraid mengira bahagian adik-beradik?

Kalkulator KiraFaraid menyokong beberapa gabungan adik-beradik biasa. Gabungan khas seperti datuk bersama saudara atau Musytarikah dihentikan tanpa angka dan perlu disahkan dengan Peguam Syarie, Mahkamah Syariah, atau pihak berkuasa berkaitan.